فه‌رهه‌نگ‌ و هونه‌ر

2017-12-15-20-14-55کە بڕیار بوو ٢٥ی سەرماوەز بەڕێوە بچێت، بۆ کاتێکی نادیار دوا خرا. شایەنی باسە؛ هۆکاری دواخستنی دادگایی کردنی ڕامین بۆ خوێندنەوە و شارەزاییەکی زیاتری پارێزەری ناوبراوە...
2017-12-15-20-10-12مه‌به‌ستی‌ به‌ڕێوه‌بردن و به‌شداریكردن له‌ ڕێوڕه‌سمی‌ نه‌ورۆزی ١٣٩٦ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ لێكرابوو. له‌لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ ڕۆژی‌ ٢٠ی‌ سه‌رماوه‌ز له‌ پێوه‌ندییه‌كی‌ ته‌له‌فوونیدا محه‌ممه‌د عه‌زیری‌ له‌ ئه‌ندامانی‌ كۆمیته‌ی‌ هاوئاهه‌نگی‌ بۆ یارمه‌تیگه‌یاندنی‌...
q------q----------- راوێژكاری تڕەمپ لە سەرتای ساڵی نوێ ستراتیجیەتی نوێ ئەمەریكا بۆ كاركردن لەسەر گۆڕەپانی سووریا رابگەیەنێت، بەپێی سەرچاوەكانیش بەرپرسانی ئەمەریكا هەوڵ دەدەن رێگەیەك بدۆزنەوە بۆ...
2017-12-15-17-44-54 ئامریکا پەسەند کرا کە بەپێی ئەو گەڵاڵەیە، دەبێ داراییەکانی بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران تاوتوێ بکرێت. گەڵاڵەی ژماره ١٦٣٨، وەزارەتی خەزێنەداریی ئامریکا ئەرکدار دەکات کە لەبارەی داراییەکانی...
2017-12-15-17-32-01له‌ به‌ره‌كانی پێشه‌وه‌ی جه‌نگی دژه‌ تیرۆر، به‌دنمه‌كی و سپڵه‌یی له‌ خۆدزینه‌وه‌ له‌و ئه‌رك و ڕۆڵه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌و شه‌ڕه‌دا گێڕای، ڕه‌گاژۆبوونی ئه‌و ڕقه‌ی به‌رانبه‌ر به‌ كورد...

په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ

گه‌ڕان

 

نووری بێخاڵی

دواجار (عه‌بادی) له‌ میانی وتاره‌كه‌ی به‌ بۆنه‌ی دامه‌زراندنی حزبه‌كه‌ی، به‌ ته‌واوی ده‌مامكی سه‌ر رووخساری شۆڤێنیی خۆی لایدا، بێ په‌رده‌ و په‌روا، بێشه‌رم و ڕوو قاییمانه‌، قسه‌ی دڵی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ كورد كرد و گوتی: "شكستی ڕیفراندۆم و سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعش، یه‌ك شتن".

ساده‌ترین مانای ئه‌م گوتاری به‌راوردكردنه‌ بێ ویژدان و دووڕوویییه‌ ئه‌وه‌یه‌، عه‌بادی له‌ میانیدا ده‌یه‌وێ پێمان بڵێ، تراجیدیای دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی چه‌ته‌كانی حه‌شدی شه‌عبی و حزبوڵای لبنانی سه‌ربه‌ پاسداران و به‌ چاوساغی و ده‌ستكێشی گرووپێكی خیانه‌تكار و به‌ پیلانگێڕی به‌ریتانیا به‌سه‌ر كه‌ركووك و خورماتوومان هێنا، هێشتا هه‌مووی نییه‌، به‌ڵكو قۆناغی دوای ته‌واوبوونی داعش، سه‌ره‌تای ستراتیج و پیلانێكی تره‌ بۆ وه‌خۆكه‌وتن له‌ كورد. ئاخر غروور و لووتبه‌رزییه‌كه‌ی، بڕیاره‌ دوژمنكاره‌كانی به‌رانبه‌ر به‌ كوردستان و خه‌ڵكه‌كه‌ی، ئاماژه‌ن بۆ ئه‌وه‌.

عه‌بادی دڵی به‌م هاوتا و یه‌كسانكردنه‌ بێویژدانه‌ی دووانه‌ی (شكستی ڕیفراندۆم و سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعش) تێر ئاوی نه‌خوارده‌وه‌ و وێش ناچێ هێشتا بڕی تینوێتی به‌ دوژمنایه‌تی كورد بشكێ، بۆیه‌ له‌ به‌یاننامه‌ی ڕاگه‌یاندنی سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشیشدا، نه‌یتوانی ئه‌م ڕق و كینه‌یه‌ به‌رانبه‌ر كوردستان و خه‌ڵكه‌كه‌ی بشارێته‌وه‌. ئه‌وه‌تا له‌ به‌یاننامه‌كه‌یدا كه‌م و زۆر، دوور و نزیك، ناوی قاره‌مانێتی و ڕۆڵی پێشمه‌رگه‌ و خۆڕاگریی خه‌ڵكی كوردستانی نه‌برد. ناو نه‌هێنانی پێشمه‌رگه‌ و دیزه‌به‌ده‌رخۆنه‌كردنی ئه‌و داستان و ئازایه‌تییانه‌ی له‌ شه‌ڕی تیرۆردا نواندی، ڕێزنه‌گرتن له‌ خوێنی هه‌زار و 712 شه‌هیدی پێشمه‌رگه‌

Read more...

 

هاۆنیشتمانە بەرێزەکان،

خەلکی بە شەرف و مافخوازی کوردستان،

رۆژی ٢٦ی سەرماوەز، ٧٢ سال بەسەر هەلکردن و شەکاوەراگرتنی ئالای کوردستان وەک رەمزی سەرکەۆتن و دەستخستنی سەروەری سیاسی نەتەوەییمان، لە شکلی کۆماری کوردستان‌دا، تێپەر دەبێ. لە ماوەیەی ئەم ٧٢سالەدا و بگرە دوابەدوای نەمانی کۆماری کوردستان ( کە لە حەۆزەی تەعاموولاتی سیاسی و دیپلۆماتیکدا، وەک حکومەتێکی دفاکتۆ و سەروەریسازی قۆناغی رزگاری نەتەوەیاتیمان ئەرک و رۆلی دەسەلاتداریەتی سیاسی/نەتەوەیی دەگێرا )، مێژوویی ژیان و مەکۆی حەوانەوە و بەردەوامی و بەرقەراری کۆمار، هاۆرێ دەگەل رەمز و هێماکانی  وەک ( سرود و ئالا)، تووشی ژیانی خەباتی ژێرزەوینی و نەهێنیکاری دەبن،و عەمەلەن لە دونیای واقیع را بەرەۆ عالەمی زەین و رەۆتی خەباتی نەهێنکاری دەرباز دەبن. بەواتەیەکی دیکە

Read more...

 

سەعد قازی
تیۆر و تێگە توانای وەیان هەیە مرۆڤ بناسێنن. واتە مرۆڤ زۆر جار لە ڕوانگەی تیۆر و تێگەوە پێناسە دەکرێت. پێشەوا مرۆیەکە کە بە ڕەفتاری خۆی کۆمەڵێک تێگەی مانا کردۆتەوە. بۆ نموونە ڕاستگۆیی، وەفاداری، ئازایەتی و هتد. بەڵام، کەمتر هەوڵ دراوە لە ڕوانگەی تیۆر و تێگەوە پێشەوا بناسێنرێت. ئەوەی لە بەر دەستتان دایە بەشێکە لە زنجیرە وتارێک کە هەوڵ دەدا لە ڕووی تێگە و تیۆری جوداوازی وەک پراگماتیسم، لە چەندین بەشدا، باس لە کەسایەتی پێشەوا بکات.
تێگەی پراگماتیسم یەکەم جار لە لایەن "چارلز سیندیرس پیرس”، مەنتیق زانی ئەمریکی، لە ساڵی ١٨٧٨ دا بەکار هێنراوە. پراگماتیسم قوتابخانەیەکە کە گرینگی بە کردەوە دەدا و ڕەوشتێکە لە فەلسەفەدا کە بە پێی کردار سەیری بابەتەکان دەکا. لای پراگماتیستەکان بە سوودبوون و بە ئاکام گەیاندن دوو پێوەرن کە حەقیقەتی بابەتێک دەسەلمێنن.
ئەگەر عەمەل گەرایی وەک پێناسەی پراگماتیسم وەربگرین، هەنگاوی کرداری پێشەوا نیشان دەدا کە پێشەوا ئینسانێکی پراگماتیست بووە. پێشەوا بە کرداری خۆی نیشانی داوە کە حیکمەتی کار نەک لە ئاخاڤتن بەڵکوو لە جێبەجێ کردن دایە. تا ڕادەیەک کە هیچ خەتەرێک ئەویان لە ئەنجام وکردەوە نەپرینگاندۆتەوە.عەمەل گەرایی پێشەوا لەو

Read more...

 

”شینگێڕانی حزبە ئیسلامییەکانی کوردستان بۆ قودس ڕێکلامی ھەڵبژاردنە“

مەلا مەسعوود:

 

(باس) نیشتمان و نیشتمانپەروەری لەناو کتێبەکانی مێژوو و کولتووری ئیسلامی و تەفسیر و سیرەدا چۆن باس کراوە؟


مەلا مەسعوود: بەپێی ئایەت و فەرموودەکان، خوای گەورە ئێمەی بە کورد خەڵق کردووە، کوردستان موڵکی ئێمەیە، جنووبیش موڵکی عەرەبە. پێغەمبەر (د.خ) کە لە مەککە دەرکرا، عەرەب دەری کرد، کە دەریانکرد لە بەینیمەککە و مەدینە ڕووی لە مەککە کرد و فەرمووی (ئەی مەککە تۆ خۆشەویسترین خاکی لای خودا، بە بەرەکەتترین خاکی لای خودا، ئەگەر میللەتەکەم منیان دەرنەکردبوایە، من تۆم بەجێ نەدەھێشت). ئەوە بەڵگەیە لەسەر خۆشەویستیی نیشتمان. خۆشەویستیی نیشتمان لە ئیماندایە. پێغەمبەرمان (د.خ) لە فەرموودەیەکی تردا فەرموویەتی (ھەر کەسێک لەسەر ماڵی، دینی، کەڕامەتی، خاک و نیشتمان بکوژرێ شەھیدە). وەک ئەوەی بینیمان کە عەرەبی عێراقی و داعش دێن بۆ سەر کوردستان و کە تەعدا بوو لە کورد و کوردستان.


کوردستان بە بەرەکەترین زەوییە لای خودا، بەڵگەش ئەوەیە، کاتێک حەزرەتی

Read more...

 


رێبوار كەریمی

دوابەدوای كارەساتی بومەلەرزەكەی 12ی نۆڤەمبەر، خەتیبێكی نوێژی هەینی لە پارێزگای كرماشان گوتبووی ئەو بومەلەرزەیە سزای خوا بوو لە سۆنگەی ڕێكخستنی ڕێفراندۆمەكەی باشووری كوردستانەوە! هەرچەندە ئەو ئاخوندە هەرزوو لەلایەن خەڵكەوە سەركۆنە كرا، بەڵام ڕووداوەكانی دوای بومەلەرزە لەڕۆژهەڵاتی كوردستان دەریخست كە بەڵێ پێوەندی لەنێوان ڕێفراندۆمەكە و بومەلەرزەكەدا هەیە، ئەویش زۆر ‌زیاتر‌ لەوەی ئەو ئاخوندە كۆنەپەرستە گریمانەی كردبوو!

نەتەوەیەك لەنێوان شكۆمەندی و شەرمەزاریدا

ڕێفراندۆمی مێژوویی 25ی سێپتەمبەر، هەر ڕێفراندۆمی باشووری كوردستان نەبوو. پێم وانییە لەڕاستی لامدابێ ئەگەر بڵێم، خولیا و پەرۆشیی خەڵكی ڕۆژهەڵاتی كوردستان بۆ ڕێفراندۆمە مێژووییەكەی باشوور بگرە لە خولیا و پەرۆشیی باشوور خۆی، زیاتر بوو. هۆیەكەشی ڕوونە: ئەو بارودۆخە دەروونییە دژوارەی لەسۆنگەی قەیرانە‌ قووڵە سیاسی، ئابووری و كۆمەڵایەتییەكانەوە، باڵی بەسەر كۆمەڵگەی شپرزەی باشووردا كێشاوە، ڕۆژهەڵاتییەكان لەنزیكەوە ئەزموونیان نەكردووە.
بۆیە بەپێچەوانەی باشووری دڕدۆنگ و دڵسارد و ماندوو، رۆژهەڵات، یەكدەستتر و گەشبینانەتر بەپێشوازیی ڕێفراندۆمەوە چوو. لەلایەكی تریشەوە، رۆژهەڵاتی گیرۆدەی نیری ژێردەستی، بە ئاواتەوە بوو

Read more...

 

پەیڕەو ئەنوەر
ئێران بەوە ناسراوە یەکەیەکی دژە کوردییە و هیچ فەرهەنگێکی نییە بۆ ژیان و مانەوە لەگەڵ کورد. دیارە ئەم دیدە بەو مانایە دێت کە ئێران سیستم تەنیا بۆ خۆی بەرهەم دێنێت و تەنیا بۆ خۆیشی لەناویدا دەژیت و ئەوانی تر فڕێ دەداتە دەرەوەی سیستمەکەوە. ئێران کورد لەسەر سنوور و لەناو بەفر و تۆفاندا بەئەنقەست بکوژێت، یا ڕووداوێکی سروشتی کورد بکوژێت، یەک مانای سیاسیی بۆ ئەو هەیە و هیچ خەمێکی ڕاستەقینەی لێ لەدایک نابێت. دەکرێت بڵێین دونیای ئێرانی ئێستا، دونیایەکە خەون بە هۆلۆکۆستێکی گەورەوە دەبینێت لە ڕێگەی سروشتەوە بۆ کورد. 
وادەردەکەوێت ئەم ویستەی ئێران بمانباتەوە بۆ چەمکی تۆتالیتاریزم لای (هانا ئارێنت)، ئەم ژنە فەیلەسووفە پێداگری لەسەر کۆمەڵێک بنەمای تۆتالیتاریزم دەکات بۆ قووتدانی کۆمەڵگە و ئەوانی تر. ئەوانەی هیچ هێڵێکی نەتەوەیی و مەزهەبی و ئایدۆلۆژی لەگەڵ ناوەندەکانیان کۆیان ناکاتەوە و سەرەنجام دەبن بە هێزێکی زۆر پەراوێزخراو و پلە دوو و پلە دەی نێو ناوەندە زاڵەکە. 
بەشێک لە ڕۆژنامەکانی ئێران لەوانە (ڕۆژنامەی ئێران، ئیعتیماد، قانوزن، جامیعەی فەردا و هونەرمەند ... هتد) بە زمانی کوردی و شێوەزاری کرماشانی دەستیان بە نوزانەوە و لاوانەوە کردووە، بەهۆی کارەساتی بومەلەرزەکەی کرماشان و چەند ناوچەیەکی تری خۆرهەڵاتی کوردستانەوە، لەکاتێکدا ئێران تا ئێستا ئامادە نییە هاوکارییە دەرەکییەکانی وڵاتانی دونیا قبووڵ بکات بۆ قوربانی و ڕزگاربووەکان، ئەمە جیا لەوەی خۆرهەڵاتی کوردستان خاوەن ژێرخان و بونیاتێکی زۆر لاوازە، بەهۆی سیاسەتی ئاخوندەکان و پەراوێزخستنی کورد لەلایەن ڕژێمی ویلایە فەقییەوە.


دەکرێت ئەم دۆخە وا وێنا بکەین کە ئێرانیزم لە کاتی فشاردا پەنا

Read more...

 

شەریف فەلاح

پێشەکی:

سیستەمی کۆماری ئیسلامیی ئێران، کە هەڵگری ئیدئۆلۆژیای مەزهەبی و لەسەر بنەمای وەلایەتی فەقیهـ دامەزراوە، یەک لەو ڕێژیمە مەزهەبی و دژە ئازادییانەیە کە لە پێناو مانەوەی خۆیدا و درێژەدان بە تەمەنی، دەست بۆ هەموو ڕێکار، میتۆد و کردەوەیەکی نائاسایی و ناڕەوا دەبات. ئەم حکوومەتە لێوانلێو سەربازی و مەزهەبییە، بۆ گەیشتن بە خەون و ستراتیژییە خەیاڵاوییەکانی تەنانەت پاشەکەشە لە هەموو ئەو دروشم و بانگەشە ئیدۆلۆژیانەش دەکات کە نزیکەی چوار دەیەیە، هەوڵیان بۆ دەدات.

ڕێژیمی ئێران، ئەو سیستمەیە کە لەگەڵ بەتاڵان بردنی دەسکەوتی شۆڕشی گەلانی ئێران و گرتنەدەستی دەسەڵات، هەموو جومگە سیاسی، ئابووری، فەرهەنگییەکانی وڵاتی لە بن هەڵتەکاند و سەرجەم نەتەوە و گەلانی ئێرانی لە پەراوێزی خستووە و لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە شۆڕشێکی نەتەوەیی و ئازادیخوازیی دەیان ساڵەی تووشی شەڕی وێرانکاری کرد و بە داگیرکردنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و دانی (فتوای جیهادی خومەینی) بە دژی نەتەوەی کورد، سیمای ڕاستەقینەی خۆی دەرخست و هەر لەوێیەوە هەنگاوەکانی خۆی بە دژی هەر دەنگێکی ئازادیخوازی هەڵگرت.

ئەم سیستەمە کە هەر بە شەڕ و وێرانکاری، داگیر کردن و پەلهاویشتن بۆ دەوروبەر دەستی پێکردبوو، لە ناوخۆی دەستی بە کپی کردنی دەنگی ئازادیخوازان و بیر و دەنگە جیاواز و ناڕازییەکان کرد، دەرگای زانکۆ و ناوەندە زانستییەکانی گاڵە دا. بەمانەشەوە نەوەستا و پەلاماری وڵاتی عێراقی دا و شەڕێکی ماڵوێرانکەری هەشت

Read more...

 

هۆمه‌ر نۆریاوی
به‌ درێژایی مێژوو، کورد له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خاوه‌نی کیان و ده‌سته‌ڵاتی خۆی نه‌بووه‌ و به‌رده‌وامیش بنده‌ست بووه‌، ئه‌و ماف و حه‌قه‌ی پێنه‌دراوه‌‌ به‌ زمانی خۆی بخوێنێته‌وه‌ و بنووسێت. هه‌ر ئه‌م پرسه‌ له‌سه‌ر تاک و کۆی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی کاریگه‌ر بووه‌ و تا هاتووه‌ خوێنده‌وار و ده‌سته‌بژێری کوردی کوردینه‌زان ئیدی وا له‌ نێو فه‌رهه‌نگ و زمانی سه‌رده‌ستدا تواوه‌ته‌وه‌ که‌ ته‌نانه‌ت حاشای له‌ کوردبوونی خۆیشی کردووه‌ و نموونه‌یش که‌م نین ژماری ئه‌و به‌ ناو ڕۆشنبیره‌ کوردانه‌ی بێبه‌زه‌ییانه‌ به‌رانبه‌ر زمان و کولتووری کوردی هه‌ڵوێستیان گرتووه‌ و به‌ره‌نگاری بوونه‌ته‌وه‌ و به‌ جۆرێک ڕێخۆشکه‌ر بوونه‌ بۆ هێرشی ناڕه‌وای ده‌سته‌ڵاته‌‌ زاڵه‌کان بۆ سه‌ر کورد. ئیدی وای لێ هاتووه‌ که‌ قوتابیی و خوێندکار و خوێنده‌واری کورد هه‌موو هه‌وڵ و چالاکیی و خه‌باتی خۆی خستۆته‌ پێناو خزمه‌تکردنی زمان و فه‌رهه‌نگی زاڵ و باڵاده‌ست و که‌متر لای له‌ خودی خۆی کردۆته‌وه‌. گه‌ر ئاوڕێک له‌ ڕابردوویه‌کی نه‌فره‌ دوور بده‌ینه‌وه‌ ،ده‌بینین که‌ به‌شێکی ڕۆشنبیرانی نێو ڕووبه‌ر و پانتایی زمانه‌کانی عه‌ره‌بی، فارسیی و تورکی، کورد بوونه‌ و به‌رهه‌م و کتێب و هزر و بیری خۆیان به‌و زمانانه‌ نووسیوه‌. له‌و نێوانه‌دا ژماره‌یه‌ک له‌و که‌سایه‌تییانه‌یش ڕاسته‌ جه‌بری زه‌مه‌ن‌ به‌و ده‌رده‌ی بردوون و ده‌رفه‌تی نووسین به‌ کوردی پێنه‌داون لێ(به‌ڵام)، هه‌وێن و ناوه‌رۆک و جه‌وهه‌ری به‌رهه‌مه‌کانیان هه‌موو کوردییه‌ و له‌و ڕێگه‌وه‌ ئه‌رکی سه‌رشانیان به‌رانبه‌ر گه‌ل و فه‌رهه‌نگه‌که‌یان جێبه‌جێ کردووه‌. که‌چی به‌شێکی دی ئه‌و که‌سایه‌تییانه‌ ته‌نانه‌ت نکۆڵییان له‌ کوردبوونی خۆ و میلله‌ته‌که‌یان کردووه‌ و خۆیان له‌ نێو بازنه‌ی زمان و فه‌رهه‌نگی زاڵدا دیوه‌ته‌وه‌.

هه‌ر ئه‌م پرسه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی نه‌رێنی له‌سه‌ر خوێنده‌وار و توێژی زانستگه‌یی و بگره‌ تاکی کوردیش کاریگه‌ر بووه‌ و داڕووخانێکی له‌ که‌سایه‌تی مرۆی کورددا دروست کردووه‌. دوابه‌دوای ئه‌و هه‌موو

Read more...

 

هۆگر ئیبراهیم حەکیم
ژینگه‌ى نێوده‌وڵه‌تی ئێستا سروشتی تۆڕێكی ئاڵۆزی وه‌رگرتووه‌، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌وا هه‌موو رووداو و پێشهاتێك به‌ شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان به‌یه‌كه‌وه‌ به‌ستراونه‌ته‌وه‌. له‌م سۆنگه‌یه‌وه‌ هه‌میشه‌ گفتوگۆیه‌كی قووڵ هه‌یه‌ له‌نێوان زانایانى زانسته‌ سیاسییه‌كان (به‌تایبه‌ت بواری په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان) كه‌وا سه‌ره‌ڕای ئه‌و ئاڵۆزییانه‌ چۆن بتوانرێت سه‌قامگیریی ژینگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی به‌ده‌ست بێت، به‌ مانایه‌كی دیكه‌ به‌ چ شێوازێك وا بكرێت ئه‌م ژینگه‌یه‌ به‌ره‌و كێبركێی توند و ناكۆكی و جه‌نگ نه‌چێت، به‌تایبه‌ت له‌ ئه‌گه‌ری دروستبوونی واقعی نوێدا. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ گفتوگۆكان له‌ چوارچێوه‌ی دوو چه‌مكی سه‌ره‌كیدا چڕ بووەته‌وه‌، یان باشتره‌ بڵێین گفتوگۆیه‌كان له‌نێوان دوو رێگه‌چاره‌دا گه‌نگه‌شه‌ ده‌كرێن، ئه‌وانیش هاوسه‌نگیی هێز و سیسته‌می ئاسایشی به‌كۆمه‌ڵ. ئێستاش دواى ریفراندۆمی كوردستانییان، هه‌نگاوه‌ دوژمنكارییه‌كانى حكوومه‌تی عیراق، به‌تایبه‌ت به‌رامبه‌ر داگیركردنی ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم و ئابلوقه‌ خستنه‌سه‌ر هه‌رێمی کوردستان له‌ رووی ئابووری و سیاسی و سه‌ربازییه‌وه‌، گفتوگۆیه‌كی جدیی له‌سه‌ر ئاینده‌ی سه‌قامگیری له‌ عێراق و ناوچه‌كه‌ ده‌ستی پێ كردووه‌. به‌شێك پێیان وایه‌ ئه‌م رووداوانه‌ قه‌یرانێكی هه‌رێمیی دروست كردووه‌ و سه‌قامگیریی ناوچه‌كه‌ تێكده‌دات، له‌به‌رامبه‌ردا ده‌گوترێت ناوچه‌كه‌ خۆی له‌به‌رده‌م قه‌یرانێكی راسته‌قینه‌دایه‌، دووباره‌ داڕشتنه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ پێویستییه‌كه‌ بۆ راگرتنی سه‌قامگیری، له‌م رووه‌وه‌ یه‌كلاكردنه‌وه‌ی قه‌یرانی په‌یوه‌ندیی هه‌ولێر و به‌غدا یه‌كێكه‌ له‌ فاكته‌ره‌كانى سه‌قامگیری. لێره‌دا پێویسته‌ بپرسین، ئاینده‌ی ئه‌و كێشه‌یه‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌كه‌ بۆ تێكچوونی سه‌قامگیریی ناوچه‌كه‌، یان فاكته‌رێكه‌ بۆ راگرتنی سه‌قامگیری؟


ده‌توانین بڵێین هاوسه‌نگیی هێز بریتییه‌ له‌ بوونی دۆخێكی سه‌قامگیری رێژه‌یی كاتی، ئه‌م دۆخه‌ له‌ژێر كاریگه‌ریی هێنانه‌كایه‌ی هه‌ندێ فاكته‌ری كاتییه‌ بۆ راگرتنی هاوسه‌نگیی له‌نێوان هێزه‌

Read more...

 

ئاسۆ عه‌بدوللـه‌تیف

له‌ عێراقدا هێزه‌كان سه‌رگه‌رمی گفتوگۆن بۆ ئاینده‌، ئه‌جێندای گروپه‌كانیش ئاشكرانین و نازانرێت كێ به‌رپرسه‌ له‌ دۆخی سیاسی و به‌هه‌ده‌ردانی سامانی نیشتیمانی و بۆچی شكۆی یاساكان و سیاسه‌تی گشتی وڵات و سه‌روه‌ری خاك و گشت پێوه‌ره‌كان شكێنران، ده‌ستوه‌ردان و له‌شكركێشی له‌ عێراق بۆته‌ دیارده‌یه‌كی ئاسایی و رۆتین، ته‌نانه‌ت دادگای فیدراڵی وه‌ك به‌رزترین ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی، ناتوانێت رێگریی بكات له‌م پاشاگه‌ردانی و ده‌ستێوه‌رانه‌ سه‌ربازی و ئه‌منیانه‌ی وڵات.

لێره‌وه‌ كورد پێویسته‌ خه‌ریكی كرده‌و مانۆڕی سیاسی بێت له‌ناو هه‌مان ئه‌و عێراقه‌ شێواوه‌ كلاسیكییه‌دا، به‌ڵام نه‌ك له‌و پنته‌ی كه‌ شكستی لێوه‌خوارد، به‌ڵكو له‌ پنت و جێگای دیكه‌وه‌، ئێ خۆ مرۆڤ ئه‌گه‌ر له‌ناو جه‌نگه‌ڵ و زیندانیشدا بێت نابێت ده‌ستبه‌رداری عه‌قڵانیه‌ت و ئیمكانی فیكری و فیزیكی خۆی بێت، بگره‌ پێویسته‌ سیاسه‌تی گونجاندن و خۆبه‌رێوه‌به‌ریی پیاده‌بكات بۆ به‌رگریی و مانه‌وه‌.

ئه‌م ماوه‌یه‌ واز له‌ نه‌وت و موشته‌قاته‌كانی بهێنن و كه‌مێكیش دوور بكه‌وونه‌وه‌ له‌ درووشمه‌ باوه‌كانی وه‌ك ئازادی و كۆنسێبتی دیموكراسی و مافی مرۆڤ، چونكه‌ مه‌حاڵه‌ عێراق به‌م شێوه‌یه‌ بمێنێته‌وه‌، ده‌ركه‌وت له‌م عێراقه‌دا كه‌س پارێزه‌ری دیموكراسی نیه‌و ئه‌وه‌ی ئه‌مریكاش بانگه‌شه‌ی ده‌كات سه‌رابێكی وشكه‌، كاتیه‌تی یاری به‌و عه‌قڵه‌ كلاسیكیانه‌وه‌ بكه‌ین كه‌ خه‌ریكی ریسك و توندڕه‌وین به‌ناوی دروستكردنه‌وه‌ی عێراقه‌وه‌، عێراق یان دروست ناكرێته‌وه‌ یان كاتێك دروست ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ لێك بترازێت و گه‌لان به‌ ئازادی بژین و سه‌روه‌ری یه‌كدی بپارێزن و هێڵه‌ شۆڤێنیستی و كۆلۆنیالیستیه‌كانی

Read more...

 

فەریبۆر ئاودانان

دەسەڵاتی ئیسلامی ئێران هەمیشە بەچاوێکی ئەمنیەتی سەیری چاڵاکی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی کردوە لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئەوەش بۆتە حەقیقەتێکی تاڵی ئەمرۆی کۆمەڵگە و بزووتنەوەی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستان.
سەرەتا دەبێت لێکۆڵینەوەی لەسەر ئەنجام بدەین و بزانین زەمینە گونجاوە بۆ چاڵاکی مەدەنی و دامەزراندنی ڕێکخراوەی نوێ بۆ خەباتی مەدەنی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و بەتایبەتی لە ناوچەکانی کرماشان و ئیڵام چیە؟
بەلانیکەمی دۆخ و بەستەرەکانی گونجاو و تەرازکراو چیە بۆ خەباتی مەدەنی؟
لەم بابەتە هەوڵمانداوە خوێندنەوەیەکی بابەتی و فیکری و ستراتیژی لەسەر پێویستی دامەزراندنی بزووتنەوەیەکی سیاسی و کولتووری و ڕۆشنبیری تایبەت بۆ کرماشان و ئیڵام و ناوچەکانی بکەین لەچوارچێوەی پرۆژەی خەباتی مەدەنی و دوور لە بەرنامە و پرۆگرامی ئەحزابی سیاسی کوردی رۆژهەڵات..
سەرەتا
پێشکەوتنەکانی جیهانی ئەمرۆ زۆر بەخێرایی ژیانی مرۆڤ و کۆمەڵی تووشی گۆڕانکاری ڕیشەیی کردوە و پێویستی لەرووی پێوەندیە کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەکانی مرۆڤ دۆستی و ژینگە پارێزی زاتر کردوە.
فەزای سیاسیی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستانیش بەدەر نین لەو گۆڕانکارییانە،بە جۆرێک کارتێکەری باشی داناوە لەسەر چالاکانی مەدەنیی کوردستان کە گوڕ و تینێکی دیکە بە کارەکانیان بدەن،لەم قۆناغەدا لە زۆرێک لە شار و ناوچەکانی کوردستان رێکخراو و (ئین جێ ئۆی) مەدەنی و فەرهەنگی لەفۆرم و شێوەی “گروپ”دا پێکهاتوونە،بەڵام دەبێ پانتایی خەباتی

Read more...

 

په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر

ئێران به‌وه‌ ناسراوه‌ یه‌كه‌یه‌كی دژه‌ كورده‌ و هیچ فه‌رهه‌نگێكی نییه‌ بۆ ژیانكردن له‌گه‌ڵ كورد و مانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كورد. دیاره‌ ئه‌م دیده‌ به‌و مانایه‌ دێت كه‌ ئێران سیستم ته‌نیا بۆ خۆی به‌رهه‌م دێنێت و ته‌نیا بۆ خۆیشی له‌ناویدا ده‌ژیی و ئه‌وانیتر فڕێ ده‌داته‌ ده‌ره‌وه‌ی سیستمه‌كه‌وه‌.

ئێران كورد له‌سه‌ر سنوور و له‌ناو به‌فر و تۆفاندا به‌ ئه‌نقه‌ست بكوژێت یا ڕووداوێكی سروشتی كورد بكوژێت، یه‌ك مانای سیاسی بۆ ئه‌و هه‌یه‌ و هیچ خه‌مێكی ڕاسته‌قینه‌ی لێ له‌ دایك نابێت. ده‌كرێت بڵێین دنیای ئێرانی ئێسته‌ دنیایه‌كه‌ خه‌ون به‌ هۆلۆكۆستێكی گه‌وره‌ ده‌بینێت له‌ڕێی سروشته‌وه‌ بۆ كورد.

ئه‌م ویسته‌ی ئێران ده‌مانباته‌وه‌ بۆ چه‌مكی تۆتالیتاریزم لای (هانا ئارێنت)، ئه‌م ژنه‌ فه‌یله‌سووفه‌ پێداگری له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك بنه‌مای تۆتالیتاریزم ده‌كات بۆ قووتدانی كۆمه‌ڵگه‌ و ئه‌وانیتر. ئه‌وانه‌ی هیچ هێڵێكی نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زه‌وی و ئایدۆلۆجی له‌گه‌ڵ ناوه‌نده‌كانیان كۆیان ناكاته‌وه‌ و سه‌ره‌نجام ده‌بن به‌هێزێكی زۆر په‌راوێزخراو و پله‌ دوو و پله‌ ده‌ی ناو ناوه‌نده‌ زاڵه‌كه‌.

به‌شێك له‌ ڕۆژنامه‌كانی ئێران له‌وانه‌ "ڕۆژنامه‌ی ئێران، ئیعتیماد، قانوون، جامیعه‌ی فه‌ردا و هونه‌رمه‌ند ... هتد" به‌ زمانی كوردی و شێوه‌زاری كرماشانی ده‌ستیان به‌ نووزانه‌وه‌ و لاوانه‌وه‌ كردووه‌ به‌هۆی كاره‌ساتی بوومه‌له‌رزه‌كه‌ی كرماشانه‌وه‌ و چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تری خۆرهه‌ڵاتی كوردستان، له‌ كاتێكدا ئێران تا ئێسته‌ ئاماده‌ نییه‌ هاوكارییه‌

Read more...

 

بێستوون عومه‌ر نوورى/ مامۆستاى زانسته‌ سیاسییه‌كان/ زانكۆى سه‌ڵاحه‌دین

ڕه‌نگه‌ ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ كه‌مێك نامۆ بێت، به‌ڵام له‌ ساڵى 2017دا ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ له‌ گۆڕه‌پانى دنیا هاته‌ بوارى جێبه‌جێكردن، چونكه‌ به‌شێكى زۆرى وڵاتانی دنیا كۆتایان به‌ دیموكراسى هێنا و سه‌رهه‌ڵدانى چه‌مكى (دنیا دیكتاتۆره‌)یان راگه‌یاند، به‌ پێچه‌وانه‌ى بنه‌ماى مافی چاره‌ى خۆنووسینی گه‌لان كه‌ له‌ میساقى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كاندا هاتووه‌ و ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ هه‌موو گه‌لێك مافی هه‌یه‌ بڕیار له‌ چاره‌نووسى خۆى بدات.

به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ریه‌كه‌ له‌ عێراق و ئیسپانیا دوا پرۆسه‌ى دیموكراسییان تاقی كرده‌وه‌ له‌لایه‌ن كورده‌كان له‌ عێراق و كه‌ته‌لۆنییه‌كان له‌ ئیسپانیا، به‌ڵام ئه‌م پرۆسه‌یه‌ كۆتای پێ هات به‌ كوشتنى دیموكراسى، له‌وێشه‌وه‌ هه‌موو دنیا مه‌رگى دیموكراسییان بینى و دواین ماڵئاوایییان لێ كرد.

ره‌نگه‌ پرۆسه‌ى ڕیفراندۆم له‌ عێراق و ئیسپانیا له‌ هه‌ندى لایه‌نه‌وه‌ جیاوازییان هه‌بێت، به‌ڵام دواجار هه‌ردوو وڵات پرۆسه‌ى دیموكراسییان ئه‌نجام دا و ڕاى خه‌ڵكیان وه‌رگرت له‌باره‌ی مانه‌وه‌یان یاخۆ به‌رده‌وامبوونیان له‌گه‌ڵ وڵاته‌كانیان، خه‌ڵك /ده‌نگده‌ر/ بڕیاریان له‌سه‌ر چاره‌نووسى خۆیان دا و داواى جیابوونه‌وه‌یان كرد له‌ هه‌ردوو پایته‌ختی ناوه‌ندی. ئیسپانیا وه‌ك ده‌وڵه‌تێكى ئه‌وروپایى و به‌ناو دیموكراتیخواز نه‌ك ڕێگرى ده‌كرد له‌ هاووڵاتییانی، بگره‌ هێزى سه‌ربازیشى تێدا به‌كار هێنا، دڵنیام له‌وه‌ى ئه‌گه‌ر ئه‌م ریفراندۆمه‌ له‌ به‌ریتانیاش سه‌ركه‌وتوو بووایه‌، ئه‌وه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ى ئیسپانیا و عێراق قبووڵ نه‌ده‌كرا.

ئه‌گه‌ر عێراق به‌ وڵاتێكى دكتاتۆر ناو ببه‌ین و بڵێین

Read more...

 

بارزان عەلی حەمە
سه‌د ساڵ پێش ئێستا، هه‌موو كێشه‌كانی كورد، نه‌بوونی شه‌كر و چای و سه‌ختی ژیان و كه‌می نان بوو، هه‌ر حكومه‌تێك، جا پاشایه‌تی یان كۆماری، ئه‌م شتانه‌ی بۆ خه‌ڵكدابین بكردایه‌، تاڕاده‌یه‌كی باش خه‌ڵكی گوێڕایه‌ڵییان ده‌كرد و كه‌س دژایه‌تی نه‌ده‌كردن،به‌ڵام ئه‌م شته‌ی كه‌ ئێستا ئێمه‌ پێی ده‌ڵێین (كوردایه‌تی)، ڕه‌وت و بارێكی نوێیه‌، به‌ دابین كردنی شه‌كر و چای و پێدانی دوو به‌رمیل نه‌وتی زستان و مووچه‌ی مانگانه‌، نه‌ته‌وه‌یه‌ك ڕازی ناكرێت!

كێشه‌ی ئێستای كورد، كێشه‌ی قه‌ند و دیشله‌مه‌ و به‌تانی و زۆپا نییه‌، هه‌موومان خۆمان ده‌دزینه‌وه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئاریشه‌كان وه‌ك ناكۆكی نێوان كورد و عه‌ره‌ب یان كورد و فارس و كورد و تورك بناسێنین، به‌ڵام حه‌قیقه‌ته‌كه‌ش هه‌ر ئه‌مه‌یه‌، ئه‌وه‌ی ده‌گوزه‌رێت، ئیلتیهابی سیاسی نێوان دوو نه‌ته‌وه‌یه‌، كه‌ یه‌كێكیان سه‌رده‌سته‌یه‌ و ئه‌ویدیكه‌یان ڕه‌ت ده‌كاته‌وه‌ و ددان به‌ مافه‌كانیدا نانێت! نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ش، به‌ڵكو ده‌یكوژێ و شار و گونده‌كانی وێران ده‌كات و ڕێگاش نادات به‌زمانه‌كه‌ی خۆی بخوێنێ و بدوێ!

ساڵی 1941 وه‌فدێكی كوردی كه‌ پێكهاتبوون له‌ قازی محه‌مه‌د، میرئه‌سعه‌د، حاجی بابا شێخ، ڕه‌شید به‌گ، زێڕۆ به‌گ و محه‌مه‌د قاسملوو، به‌مه‌به‌ستی به‌ده‌ستهێنانی پشتیوانی بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان، به‌ره‌و باكۆ ده‌كه‌ونه‌ڕێ. شه‌هید عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو، له‌ كتێبی (چل ساڵ خه‌بات له‌ پێناوی ئازادی)، له‌باره‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی باوكییه‌وه‌ ده‌ڵێت: "زۆر باشم له‌ بیره‌ كه‌ له‌باكۆ هاته‌وه‌، چه‌ندین تاقه‌ند(كه‌لله‌ شه‌كر)ی له‌گه‌ڵ خۆی هێنابوو، تاپڕێكی باشیشی پێ بوو، وادیاره‌ سۆڤێتییه‌كان

Read more...

 

 فەریبۆرز ئاودانان

فاشیزمی فارس، بەپێچەوانەی تورک و عەرەب و هاوشان لەگەڵ جینۆسایدی نەتەوەی کورد لە میتۆدەکانی جەنگی نەرم و تاڵانی و لەخۆ نامۆبوونی کولتووری لەناو کۆمەڵگەی کوردیدا دروستکردوە لەدوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی یا هەمان سەرهەڵدانی فاشیزی مەزهەبی شیعەگەڕایی.ئێمە تاچەند ئاشنای ئەم ڕەوتە لە هاتنی فاشیزمی ئێرانین،هەچەندە ساڵانێکی دڕێژە فاشیزمی فارسی بەشێوەیەی ڕەسمی و غەێرە ڕەسمی لەئێراندا چاڵاکی دەکات و بەلانیکەمەوە چوار یا پێنج ڕێکخراو و حیزبی سیاسی تەواو فاشیزم لە ئێراندا چاڵاکی دەکەن لەسەر بنەماکانی ئیستکبار،ئیستبداد،ئیستعمار و ڕەگەزپەرەستی.
تائەو شوێنەی کە قەومی فارس لە ئێراندا تەنیا و کەمینەنە بەشێوەیەکی سروشتی و بەناچاری هەوڵیانداوە لەژێر ناوی ئاشتەواویی و یەکگرتوویی نیشتیمانی بەدوای هاوبەش و هاوپەیمانی خۆیاندا بگەڕێن،تاکوو بەشێوەیەکی گشتی بتووانن لەدژی دوژمنی مێژوویی و ڕیشەیی خۆیان نەتەوەی کورد شەڕ بکەن و بتووانن بەسەریاندا زاڵ بن..سەرەڕای ئەوەش لە قۆناغی یەکەمدا بەدروشمی هەر جێگەیەک کوردی لێبت ئەوی ئێرانە و کوردەکان ئاریایی ڕەسەنن.
سیاسەتی شەڕی نەرم یا هەمان ئەسمیڵاسیۆنی چاند و کولتووری بۆتە بەشێکی دانەبڕاوی شۆڤینیزمی فارس بەدڕێژایی مێژووی نەوەت ساڵەی خۆی..
تاڵانکردنی تەواویی ژێرخانەکانی سامانی نیشتیمانی نەتەوەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان،وەک ئاو،زێر،نەوەت و غاز....

دەبێ پێش بە فاشیزمی هاوسارپچڕاوی فارس بگیرێ ،دەبێ تابوێ باس کردن لە فاشیزمی فارس لە ناو بزووتنەوی سیاسی رۆژهەڵات بشکێندری،دەبێ ئۆپۆزیسیۆنی رۆژهەڵات

Read more...

دواین هه‌واڵ

به‌رنامه‌ی کۆماریخوازان