فه‌رهه‌نگ‌ و هونه‌ر

2017-11-19-06-34-51 وەستانەوە بەرامبەر بە خواستی حەقیانەتی خەڵکی کوردستان و ڕیفراندۆم دەھێنن، کەچی ھەمدیسان لەناوەخۆ عەقڵ پووچەکانی بەردەم شەرمەزاری، ھەر بەردەوامن لە بەھانە و لە ڕێگای...
2017-11-17-07-19-07ئاگاداری هەموو ووردەکارییەکان و جموجۆڵی هەموو تاكێک بن لە وڵات). حکومەتی دەمارگیری ڕەگەزپەرستی شیعی عیراق دەیەوێت سەرجەم جۆمگەکانی ئیدارەی هەرێم بگرێتە دەست، ئەوەی ئەمڕۆ بەسەر کەرکوک...
2017-11-15-19-42-43رووسیا نەبووە لە بڕاندنەوەی خێرای تەنگژەکە تەنانەت بە هێشتنەوەی ئەسەدیش لە کورسیی دەسەڵاتدا. هەموو ئەوانە وەک نیشانەی خۆسازدان وان لە رووبەڕووبوونەوەی نێوان ئەمەریکا و ئێران...
2017-11-11-20-14-42 ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌چێته‌ ریزی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ عه‌قڵی خۆی كڵوم ده‌دا و نه‌ستی جه‌ماعی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، دوایی له‌باره‌ی چه‌مكی (جه‌ماوه‌ری تاوانبار) قسه‌ ده‌كا و ده‌ڵێ هه‌ندێ...
2017-11-09-05-56-26 به‌ چاوی خۆمان بینیمان به‌ به‌رچاوی ئه‌مه‌ریكا و هاوپه‌یمانه‌كان، به‌ چه‌ك و جبه‌خانه‌ی ئه‌وان، سوپای عێراق و حه‌شد و پاسداران، به‌ربوونه‌ گیانمان. ئه‌و خاكه‌ی...

په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ

گه‌ڕان

 

ئاكۆ محەممەد

ئێستا كورد بە قۆناخێكی زۆر سەختدا تێدەپەڕێت ، بەڵام ئەو سەختییە هەرەسی لەدوا نییە ، بەڵكو هەستانەوە و بەهێزبوونەوەی لە دوایە . فراوانبوونەوەی گۆڕەپانی كاری سیاسی و رابەرایەتی بەڕێز كاك مەسعوودیش یەكێكی دیكەیە لە هۆكارەكانی ئەو زوو هەستانەوەیەی كوردستان . ئەوانەی شایەتحال یان ئاگاداری كاری بارزانین لە پێداگیری لە دیاریكردن و چەسپاندنی فیدرالی لە بڕیاری پەرلەمانی كوردستان لەساڵی 1992 و لە كۆنگرەی ئۆپۆزیسیۆنی عێراق لە لەندەن و دەستووری عێراقدا ، دەزانن ئەوكات كاری بارزانی زۆر فراوانتربووە لە عێراق و ناوچەكەدا لەسەردەمی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستاندا ، بەهۆی هەندێ پابەندییەوە كە دەبووایە پێیانەوە پابەندبێت .

هەر لەبەرئەوەشە ، دوای بڕیاری بارزانی بە رازینەبوون بە بەردەوامبوون لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستاندا (هەرچەندە بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی شوورا بەبێ درێژكردنەوە لە پەرلەمان دەیتوانی تاوەكو هەڵبژاردنە گشتییەكان بەردەوامبێت) ، ئێستا ناوەندە فەرمی و سیاسییە باڵادەستەكانی عێراق دەزانن كە كوردستان دەكەوێتە قۆناخێكی بەهێزترەوە، چونكە كەسایەتی و پێگەی جەماوەری و سیاسی بارزانی بەو بڕیارەی وەك سەردەمی پێش وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان گەورەتر دەبێتەوە . تەنانەت هەندێك لەناوەندە عێراقییەكانیش گوتوویانە: ئێمە پێش ئەو بڕیارە یەك مەرجەعمان هەبوو كە سیستانییە ، ئێستا بوون بە دوو . بەڵام لەگەڵ ئەوەدا بارزانی رۆڵی سەرەكی لە بڕیاردانی سیاسی و چاودێریكردنی جێبەجێكردنیشیدا دەبێت ، بەپێی مێژوو و پێگەی سیاسی گەورەی خۆی و پارتی دیموكراتی كوردستان وەك گەورەترین پارتی سیاسی لە باشووری كوردستان .

لەڕاستیشدا ئەوە بەهیچ جۆرێك كەمكردنەوە نەبێت لە پێگە و پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان ، بەڵام ئەو پۆستە هیچی بۆ بارزانی زیاتر نەكردبوو ، بەڵكو بارزانی ئەو پێگەیەی گەورە و گرنگ كردبوو . لەهەمانكاتدا بەپێی پەیوەستبوون بە یاسای سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان و ئەوەی لەوبارەوە لە دەستووری عێراقیشدا هاتبوو ، جۆرێك لە سنوورداركردنی لە كاری سیاسی بارزانیدا دروستكردبوو لەسەر ئاستی نەتەوەیی كوردی و لەسەر ئاستی عێراقیش . چونكە بارزانی لەكاتی پرۆسەی رووخاندنی رژێمی سەددام و بناخەدانانی عێراقی تازە و دەستووری عێراقدا ، رۆڵی هەرە سەرەكی و میحوەری هەبوو ، ئەوەش بەقسەی كەسانی پارتی نا ، بەڵكو بەقسەی كەسانی غەیرە پارتی .

كاری سیاسی بارزانی لە شۆڕش و بزووتنەوەی سیاسی كوردستاندا زۆر بەهێز و میحوەری بووە ، لە دوای راپەڕینی 1991 یش بەبێ پچڕان رۆڵی سەرەكی لە دروستكردن و بەڕێوەبردنی رووداوەكانی كوردستاندا هەبووە . هەروەها رۆڵێكی سەرەكی لە كاری ئۆپۆزیسیۆنی عێراق و یەكخستنیدا هەبووە. هەروەها لە دوای نووسینەوەی دەستووریش ، خاوەنی زۆرترین دەستپێشخەری بووە لە كۆكردنەوەی لایەنە عێراقییەكاندا لەپێناو رێگرتن لە تەشەنەكردنی ململانێی تایفی و پەراوێزخستنی پێكهاتەكانی عێراقدا و پاراستنی هاوبەشی سیاسی و دەركردنی بڕیارەكان لە عێراقدا بە تەوافووق . هەروەها لە دروستكردنی ئەو رێككەوتننامانەی كە حكومەتی مالیكی پەیوەستدەكرد بە جێبەجێكردنی ئەو مادانەی دەستوور كە پەیوەستن بە كورد و، دەستبەرنەدان و رێگەنەدان بە سەندنەوەی پۆستی سەرۆككۆمار لە كورد ، سەرەڕای هەموو گوشارە ناوخۆیی و دەرەكییەكان .

ئێستا سەردەمێكی نوێ لەكاری بارزانی لەسەر ئاستی كوردستان و عێراق دەستپێدەكاتەوە ، كە بەهەموو شێوەیەك پێگە راستەقینە گەورەكەی لەسەر ئاستی سیاسی و نەتەوەیی كوردستان و لەسەر ئاستی سیاسی عێراق و ناوچەكەدا بەدیاردەخاتەوە .

2/11/2017

 

دواین هه‌واڵ

به‌رنامه‌ی کۆماریخوازان