فه‌رهه‌نگ‌ و هونه‌ر

2018-01-18-13-22-49تایبه‌ت به‌ هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی كێڵگه‌كانی كه‌ركووكی باشووری كوردستان بۆ پاڵاوتگه‌كانی شاری كرماشان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی نه‌وتی ئێران واژۆ كراوه‌ و به‌پێی ڕێكکه‌وتننامه‌كه‌...
2018-01-10-19-01-13لای دۆزی كوردە. جا كەوابێت و ئەگەر وەڵام دیارە ئەی بۆچی هەر دیسان لە ڕێگای شكست و سەرنەكەوتن بەردەوام دەبین؟ ئەگەر وا بەردەوام بین خۆ...
2018-01-09-18-10-09و ئه‌مه‌ گرینگترین ده‌سكه‌وتی ئه‌م ڕاپه‌ڕینه‌ی دوایی بوو. (٢) كێرد و ئێسقان ئه‌وه‌ی له‌ شه‌قامه‌كانی شاره‌كانی ئێران ڕووده‌ده‌ن _لانیكه‌م تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌_ زیاتر له‌ سه‌رهه‌ڵدان و شۆڕشی...
2018-01-07-20-18-09 خۆی ته‌واو ماندوو بووه‌ و هه‌موو كایه‌ و خه‌یاڵه‌كانی ناوه‌وه‌ی خۆی بیر چووه‌ته‌وه‌، چیتر ناتوانێت هێزه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ نوێیه‌كانی ناو دنیای ناوه‌وه‌ی خۆی بخوێنێته‌وه‌ و...
2018-01-05-22-58-52به‌وپێیه‌ی ئه‌مه‌ریكا هه‌ر خۆی له‌ بیانوویه‌ك ده‌گه‌ڕێت بۆ ده‌ستوه‌ردانی راسته‌وخۆ له‌ ئێراندا. ئاماژه‌كانیش ده‌ڵێن كه‌ به‌و ئاسانییه‌ ره‌وشی ئێران ئاسایی نابێته‌وه‌، چونكه‌ خه‌ڵكی ته‌واو بێزار...

په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ

گه‌ڕان

 

ئاكۆ محەممەد

ئێستا كورد بە قۆناخێكی زۆر سەختدا تێدەپەڕێت ، بەڵام ئەو سەختییە هەرەسی لەدوا نییە ، بەڵكو هەستانەوە و بەهێزبوونەوەی لە دوایە . فراوانبوونەوەی گۆڕەپانی كاری سیاسی و رابەرایەتی بەڕێز كاك مەسعوودیش یەكێكی دیكەیە لە هۆكارەكانی ئەو زوو هەستانەوەیەی كوردستان . ئەوانەی شایەتحال یان ئاگاداری كاری بارزانین لە پێداگیری لە دیاریكردن و چەسپاندنی فیدرالی لە بڕیاری پەرلەمانی كوردستان لەساڵی 1992 و لە كۆنگرەی ئۆپۆزیسیۆنی عێراق لە لەندەن و دەستووری عێراقدا ، دەزانن ئەوكات كاری بارزانی زۆر فراوانتربووە لە عێراق و ناوچەكەدا لەسەردەمی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستاندا ، بەهۆی هەندێ پابەندییەوە كە دەبووایە پێیانەوە پابەندبێت .

هەر لەبەرئەوەشە ، دوای بڕیاری بارزانی بە رازینەبوون بە بەردەوامبوون لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستاندا (هەرچەندە بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی شوورا بەبێ درێژكردنەوە لە پەرلەمان دەیتوانی تاوەكو هەڵبژاردنە گشتییەكان بەردەوامبێت) ، ئێستا ناوەندە فەرمی و سیاسییە باڵادەستەكانی عێراق دەزانن كە كوردستان دەكەوێتە قۆناخێكی بەهێزترەوە، چونكە كەسایەتی و پێگەی جەماوەری و سیاسی بارزانی بەو بڕیارەی وەك سەردەمی پێش وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان گەورەتر دەبێتەوە . تەنانەت هەندێك لەناوەندە عێراقییەكانیش گوتوویانە: ئێمە پێش ئەو بڕیارە یەك مەرجەعمان هەبوو كە سیستانییە ، ئێستا بوون بە دوو . بەڵام لەگەڵ ئەوەدا بارزانی رۆڵی سەرەكی لە بڕیاردانی سیاسی و چاودێریكردنی جێبەجێكردنیشیدا دەبێت ، بەپێی مێژوو و پێگەی سیاسی گەورەی خۆی و پارتی دیموكراتی كوردستان وەك گەورەترین پارتی سیاسی لە باشووری كوردستان .

لەڕاستیشدا ئەوە بەهیچ جۆرێك كەمكردنەوە نەبێت لە پێگە و پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان ، بەڵام ئەو پۆستە هیچی بۆ بارزانی زیاتر نەكردبوو ، بەڵكو بارزانی ئەو پێگەیەی گەورە و گرنگ كردبوو . لەهەمانكاتدا بەپێی پەیوەستبوون بە یاسای سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان و ئەوەی لەوبارەوە لە دەستووری عێراقیشدا هاتبوو ، جۆرێك لە سنوورداركردنی لە كاری سیاسی بارزانیدا دروستكردبوو لەسەر ئاستی نەتەوەیی كوردی و لەسەر ئاستی عێراقیش . چونكە بارزانی لەكاتی پرۆسەی رووخاندنی رژێمی سەددام و بناخەدانانی عێراقی تازە و دەستووری عێراقدا ، رۆڵی هەرە سەرەكی و میحوەری هەبوو ، ئەوەش بەقسەی كەسانی پارتی نا ، بەڵكو بەقسەی كەسانی غەیرە پارتی .

كاری سیاسی بارزانی لە شۆڕش و بزووتنەوەی سیاسی كوردستاندا زۆر بەهێز و میحوەری بووە ، لە دوای راپەڕینی 1991 یش بەبێ پچڕان رۆڵی سەرەكی لە دروستكردن و بەڕێوەبردنی رووداوەكانی كوردستاندا هەبووە . هەروەها رۆڵێكی سەرەكی لە كاری ئۆپۆزیسیۆنی عێراق و یەكخستنیدا هەبووە. هەروەها لە دوای نووسینەوەی دەستووریش ، خاوەنی زۆرترین دەستپێشخەری بووە لە كۆكردنەوەی لایەنە عێراقییەكاندا لەپێناو رێگرتن لە تەشەنەكردنی ململانێی تایفی و پەراوێزخستنی پێكهاتەكانی عێراقدا و پاراستنی هاوبەشی سیاسی و دەركردنی بڕیارەكان لە عێراقدا بە تەوافووق . هەروەها لە دروستكردنی ئەو رێككەوتننامانەی كە حكومەتی مالیكی پەیوەستدەكرد بە جێبەجێكردنی ئەو مادانەی دەستوور كە پەیوەستن بە كورد و، دەستبەرنەدان و رێگەنەدان بە سەندنەوەی پۆستی سەرۆككۆمار لە كورد ، سەرەڕای هەموو گوشارە ناوخۆیی و دەرەكییەكان .

ئێستا سەردەمێكی نوێ لەكاری بارزانی لەسەر ئاستی كوردستان و عێراق دەستپێدەكاتەوە ، كە بەهەموو شێوەیەك پێگە راستەقینە گەورەكەی لەسەر ئاستی سیاسی و نەتەوەیی كوردستان و لەسەر ئاستی سیاسی عێراق و ناوچەكەدا بەدیاردەخاتەوە .

2/11/2017

 

دواین هه‌واڵ

به‌رنامه‌ی کۆماریخوازان