فه‌رهه‌نگ‌ و هونه‌ر

2018-01-20-09-03-07 گرینگیی مێژووی ٢ی رێبەندان لەمەدایە، کە دروست لەم رۆژەدا بوو کە بۆ یه‌که‌م جار حکوومەتێکی دیفاکتۆی کوردی له‌ ناوچه‌یه‌کی زۆر به‌رته‌سکی نیشتمانی کورددا دامه‌زرا. لەژێر...
2018-01-18-13-22-49تایبه‌ت به‌ هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی كێڵگه‌كانی كه‌ركووكی باشووری كوردستان بۆ پاڵاوتگه‌كانی شاری كرماشان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی نه‌وتی ئێران واژۆ كراوه‌ و به‌پێی ڕێكکه‌وتننامه‌كه‌...
2018-01-10-19-01-13لای دۆزی كوردە. جا كەوابێت و ئەگەر وەڵام دیارە ئەی بۆچی هەر دیسان لە ڕێگای شكست و سەرنەكەوتن بەردەوام دەبین؟ ئەگەر وا بەردەوام بین خۆ...
2018-01-09-18-10-09و ئه‌مه‌ گرینگترین ده‌سكه‌وتی ئه‌م ڕاپه‌ڕینه‌ی دوایی بوو. (٢) كێرد و ئێسقان ئه‌وه‌ی له‌ شه‌قامه‌كانی شاره‌كانی ئێران ڕووده‌ده‌ن _لانیكه‌م تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌_ زیاتر له‌ سه‌رهه‌ڵدان و شۆڕشی...
2018-01-07-20-18-09 خۆی ته‌واو ماندوو بووه‌ و هه‌موو كایه‌ و خه‌یاڵه‌كانی ناوه‌وه‌ی خۆی بیر چووه‌ته‌وه‌، چیتر ناتوانێت هێزه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ نوێیه‌كانی ناو دنیای ناوه‌وه‌ی خۆی بخوێنێته‌وه‌ و...

په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆ

گه‌ڕان

 

نووری بێخاڵی

دواجار (عه‌بادی) له‌ میانی وتاره‌كه‌ی به‌ بۆنه‌ی دامه‌زراندنی حزبه‌كه‌ی، به‌ ته‌واوی ده‌مامكی سه‌ر رووخساری شۆڤێنیی خۆی لایدا، بێ په‌رده‌ و په‌روا، بێشه‌رم و ڕوو قاییمانه‌، قسه‌ی دڵی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ كورد كرد و گوتی: "شكستی ڕیفراندۆم و سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعش، یه‌ك شتن".

ساده‌ترین مانای ئه‌م گوتاری به‌راوردكردنه‌ بێ ویژدان و دووڕوویییه‌ ئه‌وه‌یه‌، عه‌بادی له‌ میانیدا ده‌یه‌وێ پێمان بڵێ، تراجیدیای دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی چه‌ته‌كانی حه‌شدی شه‌عبی و حزبوڵای لبنانی سه‌ربه‌ پاسداران و به‌ چاوساغی و ده‌ستكێشی گرووپێكی خیانه‌تكار و به‌ پیلانگێڕی به‌ریتانیا به‌سه‌ر كه‌ركووك و خورماتوومان هێنا، هێشتا هه‌مووی نییه‌، به‌ڵكو قۆناغی دوای ته‌واوبوونی داعش، سه‌ره‌تای ستراتیج و پیلانێكی تره‌ بۆ وه‌خۆكه‌وتن له‌ كورد. ئاخر غروور و لووتبه‌رزییه‌كه‌ی، بڕیاره‌ دوژمنكاره‌كانی به‌رانبه‌ر به‌ كوردستان و خه‌ڵكه‌كه‌ی، ئاماژه‌ن بۆ ئه‌وه‌.

عه‌بادی دڵی به‌م هاوتا و یه‌كسانكردنه‌ بێویژدانه‌ی دووانه‌ی (شكستی ڕیفراندۆم و سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعش) تێر ئاوی نه‌خوارده‌وه‌ و وێش ناچێ هێشتا بڕی تینوێتی به‌ دوژمنایه‌تی كورد بشكێ، بۆیه‌ له‌ به‌یاننامه‌ی ڕاگه‌یاندنی سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعشیشدا، نه‌یتوانی ئه‌م ڕق و كینه‌یه‌ به‌رانبه‌ر كوردستان و خه‌ڵكه‌كه‌ی بشارێته‌وه‌. ئه‌وه‌تا له‌ به‌یاننامه‌كه‌یدا كه‌م و زۆر، دوور و نزیك، ناوی قاره‌مانێتی و ڕۆڵی پێشمه‌رگه‌ و خۆڕاگریی خه‌ڵكی كوردستانی نه‌برد. ناو نه‌هێنانی پێشمه‌رگه‌ و دیزه‌به‌ده‌رخۆنه‌كردنی ئه‌و داستان و ئازایه‌تییانه‌ی له‌ شه‌ڕی تیرۆردا نواندی، ڕێزنه‌گرتن له‌ خوێنی هه‌زار و 712 شه‌هیدی پێشمه‌رگه‌ له‌ به‌ره‌كانی پێشه‌وه‌ی جه‌نگی دژه‌ تیرۆر، به‌دنمه‌كی و سپڵه‌یی له‌ خۆدزینه‌وه‌ له‌و ئه‌رك و ڕۆڵه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌و شه‌ڕه‌دا گێڕای، ڕه‌گاژۆبوونی ئه‌و ڕقه‌ی به‌رانبه‌ر به‌ كورد له‌ مێشك و ده‌روون و ناخیدا ده‌سه‌لمێنێ.

به‌هه‌رحاڵ، ده‌ردی گۆرانییه‌كه‌ گوته‌نی (گله‌یی له‌ كه‌س ناكه‌م، بۆ به‌ختی خۆم ده‌گریم)، چونكه‌ هه‌ر ئه‌و گوفتار و ڕه‌فتار و هه‌ڵوێسته‌ له‌ عه‌بادی و ئه‌وانه‌ی دوای ئه‌ویش كه‌ له‌ به‌غدا دێنه‌ سه‌ر ته‌ختی ده‌سه‌ڵات، چاوه‌ڕوان ده‌كرێ. ئیتر ئه‌وه‌ ماهیه‌تی شۆڤینیزمی عه‌ره‌بییه‌، هه‌ر قۆناغه‌ و له‌ سای هه‌ر هه‌لومه‌رجێكدا، به‌ ده‌مامك و ڕووخسارێكه‌وه‌، خۆی ده‌نوێنێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی گرنگه‌ گوتار و هه‌ڵوێستی داهاتووی كورده‌ له‌ به‌رانبه‌ر به‌غدا.

سه‌ره‌ڕای ئه‌و ڕاستییه‌ مێژوویییه‌ی كه‌ داگیركه‌رانی كوردستان و دوژمنانی كورد له‌م پارچه‌یه‌ی وڵات (به‌ له‌به‌رچاوگرتنی هه‌ندێ هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت كه‌ به‌ ناچارییه‌وه‌ كوردیان وه‌ك بوونێكی جیاواز، به‌ڵام كه‌مینه‌ و پاسیڤ ناسیوه‌)، ده‌نا به‌ درێژایی مێژوو و به‌ جیاوازیی دنیابینی سیاسی و ئایدیۆلۆجی ده‌سه‌ڵاتدارانی عێراق (له‌ پاشایه‌تییه‌وه‌ بگره‌ بۆ كۆماری. له‌ ڕاسته‌وه‌ بۆ چه‌پ، له‌ عه‌لمانییه‌وه‌ بۆ ئاینی)، ته‌نیا له‌ ڕووی ڕێ و شێواز و میكانیزمه‌كانی سه‌ركوتكردنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌یییه‌كانی كورد، ئه‌گه‌ر نا له‌ ستراتیجی سڕینه‌وه‌ی شوناسی كورد و تواندنه‌وه‌ی له‌ناو عرووبه‌دا، كۆك و ته‌با بوونه‌. وه‌لێ وه‌كوتر، یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كانی ده‌رده‌سه‌ریی كورد، خه‌وش و كێماسییه‌كانی سه‌ركردایه‌تیی سیاسیی كورده‌ له‌ باشووری كوردستان، ئه‌ویش به‌ وه‌رنه‌گرتنی په‌ند له‌ ئه‌زموونه‌كان و نه‌بوونی ویست و ئیراده‌ و بوێری بۆ به‌خۆداچوونه‌وه‌ و خۆڕه‌خنه‌كردن.

ئاخر دوای ڕووخانی به‌عس، ئه‌وه‌ كورد بوو له‌ عه‌ره‌ب زیاتر خه‌مخۆری بنیاتنانه‌وه‌ی عێراق بوو. ئه‌و بوو به‌بێ پێشمه‌رج و بۆ هه‌ندێ كورسی و ئیمتیاز، چووه‌وه‌ ناو پرۆسه‌ی سیاسیی ئه‌و وڵاته‌، ڕێكلامی خۆڕاییان بۆ (عێراقی هیوا و ئاشتی) كرد. ئه‌و بوو عێراقی كرده‌وه‌ خاوه‌ن ده‌ستوور. دواجار ئه‌وه‌ كورد بوو سه‌ره‌ڕای ئه‌زموونی تاڵی سه‌ركوتكردنی له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتداره‌ یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانی عێراقه‌وه‌، كه‌چی تێگه‌یشتنێكی ورد و قووڵی بۆ ڕه‌گاژۆبوونی كولتووری شۆڤینیزمی عرووبه‌ و فاشیزمی مه‌زه‌وی له‌ عێراقدا نه‌بوو و به‌ خۆشباوه‌ڕییه‌وه‌، كه‌وته‌وه‌ ناو داوی گه‌مه‌ قێزه‌ونه‌كانی ئه‌و كولتووره‌ی كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی، هیچ بوون و شوناسێكی تری جیاوازی قبووڵ نییه‌.

بۆیه‌ خراپ نییه‌ ددان به‌و ڕاستییه‌ تاڵه‌دا بنێین كه‌ بڕێكی زۆری هه‌ڕه‌شه‌ و چاوسووركردنه‌وه‌، گوتاری توندوتیژ، هه‌ڵوێستی دوژمنكارانه‌، غروور و لووتبه‌رزی، به‌دنمه‌كی و سپڵه‌یی ئه‌مڕۆی (عه‌بادی) له‌ ئاست كورددا، پێوه‌ندی به‌م په‌ندوه‌رنه‌گرتن، نه‌بوونی بوێری خۆخوێندنه‌وه‌، تێنه‌گه‌یشتن له‌ ناوه‌ڕۆكی عرووبه‌، ساویلكه‌یی و خۆشباوه‌ڕی سه‌ركردایه‌تیی سیاسیی كورد خۆیه‌وه‌ هه‌یه‌.

ئاخر موجامه‌له‌ و سازش و پشتیوانیی سه‌ركردایه‌تیی كورد نه‌بووایه‌، عه‌بادی ئه‌و كورسی و ده‌سه‌ڵاته‌ی ئێسته‌ی هه‌رگیز به‌ چاو نه‌ده‌بینی. به‌داخه‌وه‌، كورد نه‌ك هه‌ر په‌ندی له‌ پشتیوانیكردنی (مالیكی) له‌ دژی (جه‌عفه‌ری) وه‌رنه‌گرت، به‌ڵكو به‌ هه‌مان قه‌وان، به‌ڵام به‌ تۆن و ئاوازێكی تر، ئه‌مجاره‌ش هات و پشتی (مالیكی) بۆ (عه‌بادی) له‌ زه‌وی دا. وه‌لێ ئه‌گه‌ر (مالیكی) قووتی خه‌ڵكی كوردستان و ئیستیحقاقی هێزی پێشمه‌رگه‌ی بڕی، ئه‌وا (عه‌بادی) جگه‌ له‌ درێژه‌پێدانی سیاسه‌ته‌كانی (مالیكی)، شۆڤێنییانه‌تریش له‌و، هات و حیزفرسه‌تانه‌، به‌ پاڵپشتی میلیشیاكانی سه‌ربه‌ پاسداران و به‌ كڕینی ویژادنی گرووپێكی كورد، كوردستانی به‌ زه‌بری هێز داگیر كرده‌وه‌ و خه‌ڵكی كوردستانی جینۆساید كرد. به‌و مانایه‌ی ئه‌و وه‌حشیگه‌ری و دڕنده‌یی و جینۆسایده‌ی میلیشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی له‌ خورماتوو و ناوچه‌كانی تر كردیان، ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ عه‌بادی ئه‌مه‌ی كرد.

له‌به‌رئه‌وه‌، له‌ ته‌ك داڕشتنی سیاسه‌ت و ستراتیج و پلانی تۆكمه‌، بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌كانی ئێسته‌ و سبه‌ی عه‌بادی، پێویستیش ده‌كات سه‌ركردایه‌تیی سیاسیی كوردستان به‌ گوتاری خۆی له‌ ئاست به‌غدادا بچێته‌وه‌. به‌خۆداچوونه‌وه‌ له‌ زمانی دانوستاندن و ڕێككه‌وتن، له‌ كۆتاهێنان به‌و گه‌مه‌یه‌ی ده‌ستوور سه‌روه‌ره‌، یان ده‌سكه‌لا، له‌ گریمانه‌ی چوونه‌ ناو هاوپه‌یمانیی نوێ. له‌ هه‌موویشی گرنگتر، له‌ سه‌رله‌نوێ پێناسه‌كردنه‌وه‌ی كوردبوون و تێگه‌یشتن له‌ ڕه‌هه‌نده‌ ئاشكرا و شاراوه‌كانی عرووبه‌، له‌ به‌رچاوڕوونی له‌باره‌ی هه‌ڕه‌شه‌ و مه‌ترسییه‌ هه‌نووكه‌یی و ئاینده‌یییه‌كانی گه‌شه‌كردنی هاوتا و ته‌ریبی دوانه‌ی گوتاری شۆڤێنیزمی نه‌ته‌وه‌یی و فاشیزمی مه‌زه‌وی له‌ عێراقدا.

١٥/١٢/٢٠١٧

 

دواین هه‌واڵ

به‌رنامه‌ی کۆماریخوازان